Hou op met altijd maar je 'gevoel' volgen!

Yup, ik zei het. Kappen met je gevoel volgen. Waarom? omdat je je gevoelens niet kunt vertrouwen. En in dit artikel zal ik uitleggen waarom.

Ken je dat moment? Je bent midden in een moeilijk gesprek — met een partner, een vriend(in), jezelf — en een golf van emotie spoelt over je heen. Plotseling ga je in de verdediging, sluit je je af, of zeg je dingen die je niet meent. Later, als je weer alleen bent, vraag je je af: Waarom deed ik dat? Dit is helemaal niet wie ik wil zijn.

Het punt is namelijk: dat was inderdaad niet wie je bent. Het was hoe je je voelde.

Nog een voorbeeld. Al een tijdje worstel je met een collega, je voelt je onzeker en weet niet of deze organisatie de juiste plek voor je is door de constante kritiek of oordeel over jouw werk. Na maanden van opgebouwde zwaarte besluit je te vertrekken. Beter om ergens te zijn waar je gewaardeerd wordt! En toch... na je ontslagbrief hoor je dat je manager en andere collega's heel blij met je waren. Het verhaal dat je jezelf vertelde over er niet bij passen, was gebaseerd op een gevoel van falen en niet goeg genoeg zijn, getriggerd door een mismatch met één collega; het was niet het volledige plaatje.

Emoties zijn directe reacties van je zenuwstelsel die vrij snel vervagen. Gevoelens worden vervolgens in stand gehouden door de verhalen waarvan we geloven dat ze waar zijn. “Ik pas er niet bij.” “Mijn partner is altijd negatief over ons, misschien moeten we een punt achter zetten.”

Beide zijn echt, geen van beide zijn betrouwbare gidsen. Wat is betrouwbaarder? Jouw Kernwaardes. Jouw emoties reageren, terwijl jouw kernwaardes reflecteren. Het ene is een weerbericht; het andere is een kompas.

Je brein en gevoelens

Het punt is dat in situaties van conflict, ziekte of enige andere vorm van ongemak — emotioneel of fysiek — je zenuwstelsel overschakelt naar een staat van bescherming en verdediging. Je kunt dit fysiek voelen: je hartslag versnelt, je ademhaling wordt oppervlakkiger, je spieren spannen zich aan. Je prefrontale cortex — de zetel van empathie, redenering en langetermijndenken — gaat gedeeltelijk offline. In die toestand kies je je gedrag niet meer bewust; je reageert vanuit reflex..

Dit is geen fout in je karakter ofzo. Het is pure biologie. Maar biologie zonder bewustzijn neemt dan per definitie het roer over van je leven en interacties.

Nadat de eerste emotie is weggeëbd, kunnen de gevoelens van schaamte, schuld, ontoereikendheid, angst of woede blijven hangen. Het lastige is: ze zijn ongelofelijk overtuigend. Ze voelen als de waarheid. Wanneer je overspoeld wordt, dringen de hersenen erop aan dat die gevoelens feiten zijn.

Het punt is: dat zijn ze niet. Het is louter data — nuttige signalen, maar slechte beslissers.

Waardes deinzen niet terug

Kernwaardes zijn van nature heel anders dan gevoel. Ze bepalen bewust wat we in essentie belangrijk vinden. Ze zijn het antwoord op de vraag: Waar wil ik om herinnerd worden? En het gaat verder dan succesvol zijn en hard werken.

Het mooie is: kernwaardes gaan niet meeschommelen met je cortisolspiegel (= stress). Ze verdwijnen niet als iemand je teleurstelt, of als je moe bent, of als het gesprek moeilijk wordt. Waardes als medeleven, eerlijkheid, rechtvaardigheid en liefde bestaan in een dieper deel van je wezen — een dat verbinding maakt met je beste zelf, de persoon die je werkelijk wilt zijn als niemand je onder druk zet. Het is wie je kiest te zijn, zelfs als er niemand in de buurt is.

Als je handelt vanuit gevoelens, reageer je vaak op het verleden — oude wonden, oude angsten, oude verhalen. Als je handelt vanuit waardes, kies je je toekomstige zelf in realtime.

Dit gaat niet over het onderdrukken van gevoel; gevoelens verdienen erkenning en nieuwsgierigheid. Maar er is een verschil tussen ik voel me boos en ik leef mijn boosheid uit. Het ene is eerlijk; het andere laat zien dat je een slaaf van de gevoelens bent geworden.

Een simpele oefening

De volgende keer dat je je emotioneel geactiveerd voelt, probeer dan even te pauzeren en te vragen: Wat is voor mij nou écht belangrijk? Niet wat ik voel - wat is van waarde.Wil ik echt gelijk hebben over dit of waardeer ik de connectie meer? Wil ik het argument winnen of waardeer ik vriendelijkheid? Is het zo belangrijk voor me om gehoord en gezien te worden op dit moment, of waardeer ik het om iemand te zijn die begripvol is?

Die kleine vraag creëert een ademruimte tussen prikkel en reactie – en in die ruimte kun je kiezen wie je bent.

Dit is een practice; het is als een spier die je traint. Beetje bij beetje wordt het gemakkelijker om je zenuwstelsel zachtjes weer online te brengen, zodat je wijste zelf kan verschijnen. Je waardes zijn het anker dat die terugkeer naar rust mogelijk maakt.

Gevoelens zullen altijd komen en gaan. Dat is hun aard, en daar zit schoonheid in. Maar als je moet weten wie je bent — wanneer de relatie het beste van je vraagt, of wanneer jij het beste uit jezelf wil halen — kom dan thuis bij je waardes. Ze zijn er altijd geweest.

Diepere waarheid

Laat me enige nuance brengen in het volgende. Er is een verschil tussen:

gevoelens die, zoals hierboven, beïnvloed worden door de toestand van je zenuwstelsel en
de gevoelens die de diepe essentie weergeven van wat je weet dat waar is.

Hoe herken je het verschil? De eerste wordt gedreven door bescherming en gaat vaak gepaard met een staat van verkramping. Het is ‘tegen’ iets. Tegen de pijn, de minachting, de afwijzing. Het wil weg van de pijn. De tweede is een dieper intuïtief weten (overtuiging) dat wordt gedreven door verbinding en voortkomt uit een staat van expansie. Het is ‘voor’ iets. Voor verbinding, voor heling, voor bijdrage. Het beweegt naar de toekomst en is vaak een diepe spirituele practice om te ontwikkelen.

Weten hoe je onderscheid moet maken tussen de twee, is het werk dat we moeten doen. Het omvat het heel goed leren kennen van jezelf en het super eerlijk worden over waar je mogelijk uit je integriteit stapt (wat ons allemaal overkomt!).