Relaties: Wat je misschien niet begrijpt over de Liefdes Vermijder... {deel 1}

Stel je dit voor: je voelt je heel goed in je relatie en plotseling trekt je partner zich terug. Hij of zij heeft ruimte nodig.

Het kan zijn nadat ze meer tijd met elkaar hebben doorgebracht dan normaal, het kan zijn nadat je open bent geweest over je gevoelens, of misschien gewoon omdat er iets speelt in hun leven dat niets met jou te maken heeft.

Als je in een relatie zit of hebt gezeten met iemand met een vermijdende hechtingsstijl die zich regelmatig terugtrekt, herken je dit mechanisme waarschijnlijk wel en heb je je misschien al vaak afgevraagd: wat gebeurt er? Wat heb ik verkeerd gedaan? Ben ik te veel?

Wat je moet begrijpen is: dit heeft niets met jou te maken.

Ik zal het nogmaals zeggen: dit heeft niets met jou te maken!

En het gaat er niet om dat hij of zij niet van je houdt. Want de liefde is er gerust (wat het gedrag niet fijn maakt overigens).

*** Voordat ik verder ga: dit artikel is bedoeld voor jou om te begrijpen wat er gebeurt. Het neemt niet weg dat jij evengoed verantwoordelijkheid zal moeten nemen voor je eigen aandeel in de dynamiek, plus je reactie hierop. Maar goed, dat is voor een andere keer. ***

Wanneer een vermijder zich terugtrekt, is dit niet door jou persoonlijk (al voelt het heel persoonlijk); het is door een proces dat zich in henzelf plaatsvindt ze.

Overbelasting van het zenuwstelsel

Dit is wat er gebeurt:

Hun zenuwstelsel wordt overspoeld,wat al dan niet een reactie is op wat jij doet, maar vooral laat zien dat hun hersenen iets oppikken wat zij als overweldigend ervaren. Intimiteit is bijvoorbeeld spannend voor de vermijder. Het zorgt ervoor dat ze het gevoel hebben ‘zichzelf te verliezen’. Alsof intimiteit als het ware ervoor zorgt dat ze verdwijnen.

Soms omdat ze nooit iets anders hebben geleerd dan achter een muur te kruipen. Nog vaker omdat ze zich in het verleden ontzettend verantwoordelijk hebben gevoeld voor iemand anders, terwijl ze zelf eigenlijk te jong waren dit te dragen. Dit was mogelijk een ouder, een broer of zus, waardoor er geen ruimte meer was om gewoon kind te zijn. Het voelde alsof hun ruimte ingenomen werd. Daardoor voelden ze zich benauwd, en was er maar één oplossing: terugtrekken. 

Wat de oorzaak ook is, feit is dat de vermijder niet opgroeide met ouders die hem of haar leerde hoe je met iemand of samen kan reguleren en relateren, noch hoe je gezonde grenzen kunt stellen, je behoeften kunt uiten en op gezonde manier in contact bent met elkaar. En... dat geldt waarschijnlijk ook voor jou en mij.

De enige uitweg in dit moment van overweldiging en angst is om naar hun eigen veilige ruimte te vluchten waar niemand hen lastig kan vallen. Ja, de interne 'vliegtuigstand' wordt geactiveerd: offline. Ze voelen zich onveilig (in zichzelf) en de kans is groot dat eventuele andere copingmechanismes niet hebben geholpen, dus trekken ze zich terug (of verbreken ze zelfs de relatie).

En jij? Jij voelt je waarschijnlijk verward,alleen, en mogelijk heen en weer geslingerd als een marionet.

Dit terugtrekken is echter geen bewuste keuze; het is hun amygdala die het stuur overneemt. Wellicht heeft de vermijder een heel verhaal in hun hoofd waarom terugtrekken volledig legitiem is, maar wat hier meespeelt is dat hij of zij is gaan geloven dat de staat waarin ze zich bevinden (onveilig) ook de waarheid is. In hun beleving is er gevaar (wat dat gevaar dan ook is!), zelfs als er geen tijger voor hen staat die hen levend wil opeten.

Het verhaal van schaarste

De grootste angst van de vermijder?

Schaarste. Deze schaarste wordt een heel verhaal in hun hoofd en ze geloven echt dat... Deze schaarste wordt een heel verhaal in hun hoofd en ze geloven echt dat...

...er niet genoeg is:

• Niet genoeg ruimte voor hen
• Niet genoeg vrijheid
• Niet genoeg tijd
• En het allerbelangrijkste... ze zijn zelf niet genoeg

Ja, beste lezer. Ze geloven echt dat ze niet goed genoeg zijn. De angst om te falen is GROOT bij degene met vermijdende hechting.

Hoeveel liefde, begrip en veiligheid je ook geeft als partner, de angst om niet goed genoeg te zijn, de liefde niet te verdienen, kan de overhand krijgen.

Je geeft ze feedback? Ze horen 'je faalt' en dus: kritiek. (Daarom gedijen ze goed in omgevingen waar ze als zich gezien voelen en geprezen worden).

Ze horen datgene waar ze zelf al in geloven: ze doen je tekort, ze falen, ze zijn niet goed genoeg.

“Maar betekent dat dat dit patroon nooit zal eindigen?!”
Nee.
Het patroon kan worden doorbroken.

Waarom weet ik dit? Omdat geen enkele baby wordt geboren met het idee 'ik ga het lekker alleen doen in dit leven, want intimiteit is maar eng!'. Vermijden is een aangeleerd mechanisme en gezien de plasticiteit van onze hersenen, kunnen we nieuwe manieren leren.

Het vereist wél veel innerlijk werk, en meestal is hulp van een goede therapeut nodig. Eentje die niet focust op het individualisme maar op relationele empowerment.

Wat de Liefdes Vermijder vooral mag leren is:

• Om bewust te worden van wat er in hen gebeurt, op fysiologisch, psychologisch en emotioneel niveau
• Hoe 'zelf' en zelfregulatie-reguleren in plaats van ernaar te handelen
• Hoe het verhaal van te herkennen of van 'niet goed genoeg' naar 'ik ben het waard'
• Hoe gezonde grenzen te stellen en wensen en behoeftes te uiten
• Om op verantwoorde manier afstand te nemen, door te communiceren, plus altijd een belofte te maken dat ze terug zullen komen
• Hoe accountable te zijn wanneer ze een fout maken, zonder te vervallen in 'ik faal'
• Hoe schaamte of schuld om te zetten in dankbaarheid, zodat de energie wat minder gericht is op 'ik faal' en meer op de relatie

Het is geen gemakkelijke noot om te kraken, maar dat is het met geen enkel ander patroon, ook niet met het jouwe ;-). Mensen zijn complexe wezens!

De vraag waarop je uiteindelijk een antwoord wil als 'partner van' is: is er een wederzijdse bereidheid om allebei naar jezelf te kijken en samen het werk te doen? Heling gebeurt het beste binnen de relatie - mits je daarvoor kiest. Als die bereidheid er niet is? Dan is het misschien tijd om verder te gaan en iemand te zoeken die je de intimiteit en veiligheid kan geven die je verdient. Onthoud: het is niet zo dat het begrijpen van het patroon ook betekent dat je ongezonde gedrag moet accepteren.